GIEŁDA SPÓŁEK
KUP SPÓŁKĘ Z HISTORIĄ

Sam zakup spółki z historią może być całkowicie bezpieczny, o ile zostanie poprzedzony dokładną analizą prawną i finansową. Kluczem jest odpowiednie przygotowanie transakcji i właściwa weryfikacja spółki. Przed zakupem należy przeprowadzić szczegółową analizę jej potencjalnego zadłużenia (ZUS, podatki, czy kontrahenci), dokonać analizy zawartych umów handlowych, toczących się postępowań sądowych lub egzekucyjnych, przeglądu jej ksiąg rachunkowych, sprawozdań finansowych oraz powiązań właścicielskich. Dobrze skonstruowana umowa sprzedaży udziałów zawiera stosowne zabezpieczenia dla kupującego w formie oświadczeń sprzedającego o braku zobowiązań lub długów oraz zapisy o odpowiedzialności za ukryte wady prawne i finansowe i ewentualne mechanizmy zabezpieczające (np. kary umowne, czy możliwość odstąpienia od umowy po powzięciu informacji o nieprawdziwości złożonych oświadczeń).

Zakup spółki może się odbyć w dowolnym miejscu w Polsce lub za granicą, w kancelarii notarialnej. Ważne żeby wybór miejsca transakcji był ustalony przez obie strony, przy czym wiele zależy od liczby wspólników, zarówno sprzedających, jak i kupujących oraz ewentualnej elastyczności. W przypadku gdy transakcja ma miejsce w jednym z miast, w którym mamy swoje biuro (Warszawa, Poznań, Kraków, Wrocław, Gdańsk, Katowice, Łódź, Szczecin, Rzeszów, Lublin), zapewniamy Państwu asystę naszego pracownika podczas czynności notarialnych.

W przypadku zakupu istniejącego podmiotu z historią działalności, cały proces może trwać od około tygodnia do nawet kilku miesięcy, w zależności od jego złożoności i potrzebnych do przygotowania transakcji analiz i dokumentów. Im dłużej działająca na rynku spółka, tym więcej kwestii do rozstrzygnięcia. Każdy zakup spółki powinien być poprzedzony oceną ryzyka zakupu oraz perspektyw finansowych spółki. Należy dokonać analizy dokumentów sprawozdawczych spółki oraz oszacować możliwości uzyskania przyszłych dochodów z działalności spółki. Ważne jest m.in. przejrzenie zawartych umów i wynikających z nich aktualnych zobowiązań, w tym wobec kontrahentów i publicznoprawnych. Warto w tym wypadku zażądać stosownych zaświadczeń np. z urzędu skarbowego, czy ZUS, które co prawda wydłużą cały proces przygotowawczy, ale pozwolą uniknąć rozczarowań przyszłości. Na czas przygotowania transakcji mają jeszcze wpływ takie okoliczności jak np. liczba wspólników, zarówno kupujących, jak i sprzedających oraz ustalenie dogodnego dla wszystkich terminu i miejsca spotkania. Pełne działanie nowej spółki wymaga dokonania w późniejszym czasie odpowiednich zgłoszeń aktualizacyjnych, w tym m.in. w KRS, CRBR, urzędzie skarbowym, ZUS, czy w bankach i u kontrahentów.

Cudzoziemiec może w pełni legalnie nabyć udziały w jakiejkolwiek spółce kapitałowej w Polsce. Dotyczy to zarówno osób fizycznych, jak i podmiotów zagranicznych (np. spółek z UE, czy spoza UE). Polskie prawo nie zabrania obcokrajowcom nabywania udziałów w spółkach, z wyjątkiem szczególnych przypadków dotyczących np. posiadania przez spółkę nieruchomości lub reprezentującej jeden ze strategicznych sektorów gospodarki (np. energetyka, obronność). Jeśli kupującym jest osoba spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, wtedy mogą obowiązywać dodatkowe regulacje (np. konieczność uzyskania zgody MSWiA). Obywatelom krajów spoza UE i EOG (np. z Ukrainy, USA, Indii czy Chin) chcącym kupić spółkę, nie jest potrzebne polskie obywatelstwo ani karta pobytu, nie muszą mieć prawa pobytu na terytorium RP (transakcja zakupu może nastąpić również w kancelarii notarialnej w innym kraju). Dokumenty związane z transakcją oraz wszelkie dokumenty służące weryfikacji tożsamości osoby kupującej będą musiały być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego na język polski, w niektórych przypadkach konieczne będzie także przedłożenie apostille.

Sprzedający udziały otrzymuje za nie zapłatę w całości lub części (np. w postaci zaliczki lub zadatku) przed transakcją lub po transakcji. Zgodnie z zawieraną z nami umową pośrednictwa, rozliczenie naszej usługi następuje po skutecznym doprowadzeniu do sprzedaży udziałów, tj. zawarcia umowy sprzedaży udziałów w kancelarii notarialnej przez obie strony transakcji. W takim przypadku wystawiamy fakturę za usługę o wartości wynikającej z ceny wpisanej do umowy sprzedaży udziałów. Termin zapłaty za fakturę wynosi 7 dni. Rozliczenie kosztów usługi może nastąpić w formie przelewu na wskazany na fakturze rachunek bankowy lub w formie gotówki, której przekazanie nastąpi podczas spotkania. Wpłaty wcześniej wyliczonej kwoty można dokonać przed transakcją, przed którą pobierany jest zadatek w wysokości 500 zł na zabezpieczenie kosztów poniesionych przez pośrednika. Od kupującego nie jest pobierana w żadnym przypadku jakakolwiek opłata.

Sprzedaż udziałów w spółce z historią powinna mieć miejsce w kancelarii notarialnej, w której następuje notarialne poświadczenie podpisów pod umową sprzedaży udziałów. Umowa zawiera stosowne oświadczenia składane przez obie strony, służące zabezpieczeniu ich praw. W związku z tym nie zaleca się sprzedaży w formie elektronicznej, przez system S24, gdyż dostępny tam uproszczony wzór umowy zbycia udziałów jest ograniczony i zabezpiecza odpowiednio racji obu stron. W przypadku gdy obie strony transakcji nie mogą się ze sobą spotkać w jednym miejscu i czasie, możliwe jest także korespondencyjne przeprowadzenie transakcji sprzedaży, tj. zawarcie umowy przez każdą ze stron w innym mieście. Sprzedaż może nastąpić także poza granicami Polski, pod warunkiem dokonania jej w kancelarii notarialnej wraz tłumaczeniem przysięgłym dokumentów transakcyjnych na język polski.

Po zakupie spółki nowy właściciel winien powołać nowy zarząd, gdyż jest to naturalny krok w procesie przejęcia pełniej kontroli operacyjnej nad firmą. Procedura ta jest stosunkowo prosta, ale wymaga zachowania kilku formalności. Zmiana zarządu następuje poprzez uchwałę zgromadzenia wspólników. W przypadku gdy umowa spółki wskazuje radę nadzorczą jako organ uprawniony do powołania zarządu, należy najpierw powołać jej członków, którzy następnie wybiorą skład nowego zarządu. Uchwała podejmowana przez stosowny organ powinna zawierać odwołanie dotychczasowego członka lub członków zarządu (jeśli są) oraz powołanie nowych członków zarządu. Wystarczy tutaj zwykła forma pisemna. W przypadku gdy nowi wspólnicy zaraz po zakupie udziałów dokonują zmian w umowie spółki w formie uchwał protokołowanych przez notariusza, można do porządku obrad dodać także punkt dotyczący zmiany zarządu, zamiast robić podczas odrębnego zgromadzenia wspólników. Nowo powołany zarząd spółki może działać w jej imieniu od momentu powołania, nawet jeśli zmiana nie została jeszcze wpisana do KRS.

Zakup spółki z historią — rozumiany jako nabycie jej udziałów (a nie majątku) — wiąże się głównie z konsekwencjami podatkowymi po stronie kupującego i sprzedającego, a także z potencjalnym wpływem na przyszłe rozliczenia spółki. Sprzedający, jeśli osiąga jakikolwiek dochód ze sprzedaży udziałów, płaci: podatek PIT (jeśli jest osobą fizyczną) w wysokości 19% podatku od zysku (różnica między ceną sprzedaży a kosztem nabycia udziałów) lub podatek CIT (jeśli jest osobą prawną), zgodnie z zasadami ogólnymi opodatkowania zysków kapitałowych. Kupujący natomiast nie płaci PIT ani CIT z tytułu zakupu udziałów. Jest zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 1% wartości rynkowej udziałów (nie nominalnej). W terminie 14 dni od podpisania umowy sprzedaży udziałów musi złożyć stosowną deklarację w urzędzie skarbowym i dokonać wpłaty. PCC obowiązuje, nawet jeśli umowa sprzedaży została zawarta poza Polską, o ile udziały dotyczą polskiej spółki.

Zakup udziałów spółki to dopiero początek — po transakcji na kupującym (lub nowym zarządzie) spoczywa szereg obowiązków prawnych, rejestrowych i organizacyjnych, które należy wykonać, aby bezpiecznie i skutecznie przejąć kontrolę nad działalnością spółki. Zakup spółki to przejęcie pełnej odpowiedzialności za jej dalsze funkcjonowanie. Warto na wstępie dokonać przeglądu jej wszelkich zasobów oraz dokumentów, a także zadbać o szybkie wdrożenie własnej polityki zarządzania i organizacji w firmie. Nowy wspólnik zobowiązany jest do zapewnienia funkcjonowania spółki poprzez powołanie jej zarządu, według własnych potrzeb. To na zarządzie spoczywa zaś obowiązek dalszych rejestracji i zgłoszeń wymaganych przepisami prawa. W ciągu 7 dni od podpisania umowy sprzedaży udziałów należy złożyć do KRS odpowiedni wniosek o ujawnienie nowych wspólników oraz ewentualnie innych zmian, które miały miejsce po ich zmianie (np. zarząd, czy umowa spółki). Ponadto, w tym samym terminie należy dokonać zgłoszenia nowych beneficjentów rzeczywistych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Po przejęciu spółki warto poinformować urząd skarbowy, ZUS i bank o zmianie zarządu i ewentualnie adresu do korespondencji oraz poinformować kontrahentów i instytucje finansowe (np. leasingodawców, czy biuro księgowe). Pamiętać należy, że spółka musi na bieżąco wykonywać swoje zobowiązania, dlatego należy mieć na uwadze, że zmiana jej wspólników nie może znacząco ograniczać jej bieżącego funkcjonowania.