Spółka komandytowa jest jedną z form prowadzenia działalności gospodarczej. Bardzo chętnie wybieraną przez przedsiębiorców, którzy chcą jedynie ulokować kapitał w danym przedsięwzięciu. Następnie mogą czerpać z niego zyski, bez obaw o bezpieczeństwo własnego majątku. Spółka komandytowa jako osobową spółką handlową, zaliczaną do tzw. ułomnych osób prawnych. Choć nie posiada osobowości prawnej, Kodeks spółek handlowych przyznaje jej zarówno zdolność prawną, jak i zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania.

Do elementów osobowych spółki komandytowej zalicza się:

• podmiotowość prawną,
• strukturę firmy, czyli nazwisko lub firmę (nazwę) co najmniej jednego komplementariusza,
• udział co najmniej dwóch wspólników o zróżnicowanej pozycji prawnej (komplementariusza i komandytariusza),
• brak występowania organów spółki (np. zarządu),
• odpowiedzialność komplementariusza za zobowiązania spółki, prowadzenie spraw i reprezentację,
• stałość składu osobowego komplementariuszy,
• przyczyny rozwiązania spółki: ogłoszenie upadłości, śmierć komplementariusza lub ogłoszenie jego upadłości, wypowiedzenie umowy przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika, prawomocne orzeczenie sądu.

Wśród kapitałowych elementów spółki komandytowej wyróżnia się udział w podmiocie komandytariuszy. Ponoszą oni ograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, a także brak po ich stronie ustawowego prawa i obowiązku reprezentowania oraz prowadzenia spraw spółki.

Komandytariusz a komplementariusz – czym się różnią?

Komandytariusz odpowiada za zobowiązania cywilnoprawne spółki wobec jej wierzycieli wyłącznie do sumy komandytowej, która została ustalona w umowie. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny i subsydiarny. Z mocy prawa nie ma obowiązku reprezentowania i prowadzenia spraw podmiotu – może zostać do tego uprawniony wyłącznie na podstawie umowy spółki. Jest więc wspólnikiem pasywnym, finansującym przedsięwzięcie. Ma jednak możliwość uczestnictwa w ważnych dla podmiotu decyzjach, zwłaszcza wykraczających poza podstawowe zobowiązania. Jego nazwisko nie powinno znaleźć się w nazwie spółki komandytowej.

Komplementariusz to z kolei wspólnik aktywny. Ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, bez ograniczeń. Ma prawo i obowiązek prowadzić sprawy podmiotu, a także go reprezentować. Czynnie działa w ramach spółki i dba o faktyczną realizację przedsięwzięcia. Subsydiarny charakter odpowiedzialności oznacza, że wierzyciel może prowadzić egzekucję z jego majątku tylko w sytuacji, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna. Nazwisko co najmniej jednego komplementariusza powinno znaleźć się w nazwie firmy.

Rozważasz założenie spółki komandytowej? Sprawdź najważniejsze korzyści

Dlaczego ta forma działalności gospodarczej jest tak popularna wśród przedsiębiorców? Założenie spółki komandytowej wiąże się bowiem z licznymi korzyściami. Ważną zaletą jest elastyczność w kształtowaniu odpowiedzialności. Wspólnicy samodzielnie decydują, który z nich będzie komplementariuszem, a który komandytariuszem. Dzięki temu jeden z nich może w pełni skupić się na prowadzeniu spraw spółki, a drugi ogranicza swoją rolę do wkładu finansowego.

Przewagą spółki komandytowej nad innymi formami prawnymi jest pełna swoboda w ustalaniu wysokości sumy komandytowej. Dzięki temu mogą współpracować ze sobą podmioty z różnym kapitałem. Specyfika uprawnień wspólników powoduje, że da się znacząco obniżyć ryzyko prowadzenia działalności w przypadku osoby fizycznej, która będzie aktywnie zarządzać sprawami spółki oraz reprezentować ją w kontaktach z innymi podmiotami i urzędami. Spółkę komandytową można założyć przez internet. Przepisy prawa nie narzucają minimalnego wkładu, jaki muszą wnieść wspólnicy do powoływanego podmiotu.

Od czego zacząć zakładanie spółki komandytowej?

Aby powołać spółkę komandytową do życia, należy spełnić dwa podstawowe warunki:
• zawarcie umowy spółki przez co najmniej dwóch wspólników, z których jeden jest komplementariuszem, a drugi – komandytariuszem,
• zarejestrowanie spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Zawarcie umowy spółki komandytowej musi nastąpić w formie aktu notarialnego. Reguluje ona każde zagadnienie dotyczące podmiotu, w tym sposoby rozwiązywania konfliktów i nieporozumień. Powinna zawierać następujące dane:

• firmę i siedzibę spółki,
• przedmiot działalności,
• czas trwania, jeżeli jest oznaczony,
• oznaczenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość,
• sumę komandytową.

Wniesienie wkładu to obowiązek każdego wspólnika. Suma komandytowa pełni funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli spółki, którzy mogą oczekiwać zaspokojenia zobowiązań z majątku komandytariusza.

Kolejnym etapem zakładania spółki komandytowej jest wybór kodów PKD oraz formy opodatkowania – nie samej spółki, lecz wspólników, którzy otrzymują swoją część przychodu wypracowanego przez podmiot. Będąc osobami fizycznymi, zwykle decydują się na podatek liniowy (19%) lub opodatkowanie na zasadach ogólnych (17% i 32%).

Rejestracja spółki komandytowej do KRS

Wniosek o rejestrację spółki komandytowej w KRS można złożyć tradycyjnie (na urzędowym formularzu KRS-W1 w sądzie rejonowym) lub elektronicznie (formularz teleinformatyczny na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości). Tylko wtedy podmiot będzie istniał w oczach państwa. Należy także dołączyć szereg dokumentów m.in.:
• druk KRS-WA – oddziały, terenowe jednostki organizacyjne,
• druk KRS-WH – sposób powstania podmiotu,
• druk KRS-WC – wspólnicy spółki komandytowej,
• druk KRS-WL – prokurenci,
• umowa spółki,
• dowody uiszczenia opłat i inne.

Złożenie wniosku o rejestrację spółki w KRS wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty: 500 zł (sposób tradycyjny) lub 250 zł (drogą elektroniczną). Dodatkowo wpis musi zostać ogłoszony w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Jest to koszt rzędu 100 zł. Informacja o zarejestrowaniu spółki zostanie przekazane przez KRS do ZUS automatycznie i na tej podstawie ZUS zarejestruje podmiot jako płatnika składek.

Wspólnicy sp.k. nie są zobowiązani do wniesienia do spółki minimalnego kapitału zakładowego z tej przyczyny, że taki kapitał w sp.k. w ogóle nie istnieje. Kapitał zakładowy to instytucja właściwa dla spółek kapitałowych, tymczasem sp.k. to jedna ze spółek osobowych.

Jeżeli nie kapitał zakładowy, to co?

Brak kapitału zakładowego nie oznacza, że wspólnicy nie mają obowiązku wniesienia wkładów do spółki. Podstawowa zasada prawna spółek, jest wspólna dla wszystkich rodzajów spółek zarówno osobowych jak i kapitałowych. Mówi ona o tym, że przez umowę spółki handlowej wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów. Dodatkowo jeżeli umowa spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Ponadto oznaczenie (opis) wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika sp.k. i ich wartość stanowi obligatoryjny element umowy sp.k. Wniesienie wkładów stanowi zatem podstawowy obowiązek wspólnika sp.k., z którego ani spółka ani pozostali wspólnicy nie mogą go zwolnić.

Szczegóły dotyczące obowiązku wniesienia wkładów do sp.k.

Szczegóły dotyczące obowiązku wniesienia wkładów do sp.k. różnią się w zależności od tego, czy wspólnik posiada status komplementariusza, czy komandytariusza.

Przepisy k.s.h. dotyczące sp.k. nie regulują kwestii wkładów komplementariusza, dlatego w tym zakresie konieczne jest posiłkowanie się przepisami dotyczącymi spółki jawnej. W przypadku komplementariusza wykonanie obowiązku przez komplementariusza może polegać na wniesieniu środków pieniężnych. Może również polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw. Wykonanie obowiązku polega także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki, w tym świadczeniu usług lub wykonywaniu pracy przez komplementariusza na rzecz sp.k. Wyjątek stanowi zawarcie umowy sp.k. przy wykorzystaniu wzorca umowy (on-line) – w takiej sytuacji wkład może być wyłącznie pieniężny. Komplementariusz nie musi przenosić na sp.k. własności przedmiotu wkładu. Może – w ramach wykonania swojego obowiązku wniesienia wkładu – oddać spółce do używania określony składnik majątku, np. samochód, maszyny produkcyjne.

Ustawowe wymagania co do wkładu komandytariusza są bardziej restrykcyjne niż w przypadku komplementariusza. Jeżeli wkładem komandytariusza do spółki jest w całości lub w części świadczenie niepieniężne, umowa spółki powinna określać:
1. przedmiot tego świadczenia (aport)
2. jego wartość
Przy czym zobowiązanie do wykonania pracy lub świadczenia usług na rzecz spółki oraz wynagrodzenie za usługi świadczone przy powstaniu spółki nie mogą stanowić wkładu komandytariusza do spółki. Wyjątek stanowi, gdy wartość innych jego wkładów do spółki nie jest niższa od wysokości sumy komandytowej. Jeżeli komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna, zaś komandytariuszem jest wspólnik tej spółki, wkładu komandytariusza nie mogą stanowić jego udziały w tej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcje tej spółki akcyjnej. Warto pamiętać, że postanowienie wspólników zwalniające komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu jest nieważne.

Wartość wkładów do sp.k.

K.s.h. wymaga, aby umowa sp.k. określała nie tylko wkłady, ale także ich wartość. Wartość wkładów powinna zostać ustalona według ich wartości rynkowej. W przypadku wkładów niepieniężnych wspólnicy mogą mierzyć się z problemem z ustaleniem ich wartości. Ma to miejsce w szczególności gdy przedmiot wkładu stanowi ciągłe świadczenie pracy lub wykonywanie usług na rzecz sp.k. Warto w takiej sytuacji przeprowadzić rozeznanie na właściwym rynku i przeprowadzić swoisty benchmark pomocny dla wyceny planowanych wkładów. Ustawodawca pozostawia w tym zakresie swobodę wspólnikom. Z perspektywy zasady ochrony interesów wierzycieli spółki komandytowej – wycena wartości wkładów w umowie sp.k. nie ma większego znaczenia. Dla potrzeb dochodzenia swoich roszczeń wierzyciele sp.k. będą uprawnieni do przyjęcia rynkowej wartości wkładów na dzień ich wniesienia do sp.k.

W jakim momencie można wnieść wkłady do sp.k.?

Przepisy k.s.h. dotyczące sp.k. nie mówią o tym, jaki moment jest właściwy dla wniesienia wkładów. W związku z powyższym, zarówno do komplementariusza jak i komandytariusza, zastosowanie znajdują przepisy dotyczące spółki jawnej. Zgodnie z nimi wkład wnosimy dopiero po zarejestrowaniu spółki w KRS. Trudno o inne rozwiązanie, skoro do tego czasu spółka nie istnieje w sensie prawnym i nie może np. założyć rachunku bankowego. Inaczej niż w spółkach kapitałowych w przypadku sp.k. nie ma fazy spółki w organizacji, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Jeżeli tak postanowią wspólnicy, dopuszczalne jest wnoszenie wkładów przez pewien czas po zarejestrowaniu sp.k. albo przez cały okres jej funkcjonowania. Ma to miejsce wówczas, gdy wspólnik zobowiązany jest do cyklicznego wnoszenia wkładu poprzez zasilanie jej gotówką lub poprzez regularne świadczenie usług bądź wykonywanie pracy. Z zastrzeżeniem wspomnianych wcześniej wymagań co do wartości wkładu niepieniężnego wnoszonego przez komandytariusza.

• przejęcie ogółu praw i obowiązków dotychczasowego wspólnika
• przystąpienie do spółki nowego wspólnika, obok dotychczasowych

PRZEJĘCIE OGÓŁU PRAW I OBOWIĄZKÓW WSPÓLNIKA

Nowy wspólnik wstępuje w ten sposób w prawa i obowiązki wspólnika, którego zastępuje, tak więc przejmuje prawa i obowiązki właściwe dla komplementariusza lub komandytariusza.

Tak jak w przypadku wszystkich innych spółek osobowych (za wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej) podstawowym warunkiem skutecznego zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika jest dopuszczenie takiej możliwości w umowie spółki.

Kolejnym warunkiem jest uprzednia pisemna zgoda wszystkich pozostałych wspólników, przy czym umowa spółki może modyfikować ten warunek lub nawet całkowicie zwalniać z konieczności uzyskania zgody pozostałych wspólników.

Za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce komandytowej i zobowiązania tej spółki komandytowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki (art. 10 k.s.h.).

Do przeniesienia praw i obowiązków nie jest wymagana żadna forma szczególna. Dobrze jest jednak, aby podpisy składane pod umową przeniesienia były poświadczone notarialnie.

PRZYSTĄPIENIE DO SPÓŁKI NOWEGO WSPÓLNIKA

W tym przypadku przystąpienie nowego wspólnika do spółki komandytowej wiąże się z rozszerzeniem składu wspólników. Dla skutecznego przeprowadzenia tej czynności wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego.

Osoba przystępująca do spółki w charakterze komplementariusza odpowiada także za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia.

Osoba przystępująca do spółki w charakterze komandytariusza odpowiada także za zobowiązania spółki istniejące w chwili wpisania go do rejestru (art. 114 k.s.h.), oczywiście z ograniczeniem odpowiedzialności do wysokości sumy komandytowej i z uwzględnieniem wysokości wniesionego wkładu.

ZMIANA NAZWY SPÓŁKI

Należy pamiętać o tym, że przy przystąpieniu do spółki komandytowej nowego wspólnika w charakterze komplementariusza (czy to w drodze przejęcia praw i obowiązków dotychczasowego wspólnika, czy to w poprzez poszerzenie grona wspólników) konieczna będzie zmiana nazwy spółki, co wymaga formy aktu notarialnego. Wiąże się to z tym, że w nazwie spółki komandytowej muszą się znaleźć nazwy wspólników będących komplementariuszami.

Szczegółowe wymagania dotyczące nazwy spółki komandytowej.

W przypadku osiągnięcia przez spółkę dochodu płatnikami podatku dochodowego są indywidualnie poszczególni wspólnicy.

Wysokość dochodu przypadającego poszczególnym wspólnikom spółki komandytowej określona jest w jej umowie, natomiast wysokość należnego podatku dochodowego określa się dla danego wspólnika ze względu na właściwe dla niego przepisy.

Przykład:

W spółce Peter Capital spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. są Jan Kowalski (jako komandytariusz) oraz spółka Peter Capital sp. z o.o. (jako komplementariusz). Umowa spółki stanowi, że 90% zysków spółki przypada na Jana Kowalskiego, a 10% na spółkę Peter Capital sp. z o.o. Dochód do opodatkowania spółki wyniósł 1 000 000 zł, z czego 900 000 zł przypada na Jana Kowalskiego, a 100 000 zł na spółkę Peter Capital. Każdy ze wspólników rozlicza się z Urzędem Skarbowym osobno (np. Jan Kowalski rozlicza się liniowo na stawce PIT 19%, a spółka Peter Capital sp. z o.o. na stawce CIT 15%). 

Jednakże są wyjątkowe sytuacje, w których komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń:

(1) Nazwisko (nazwę w przypadku osoby prawnej) komandytariusza umieszczono w nazwie spółki komandytowej, zobacz również zasady tworzenia nazwy spółki komandytowej.

(2) Zaciągnięcie zobowiązań przed wpisaniem spółki do rejestru przedsiębiorców KRS,

(3) Dotychczasowy komandytariusz uzyskał status komplementariusza,

(4) Reprezentowanie spółki komandytowej przez komandytariusza bez ujawnienia pełnomocnictwa, jak również w przypadku jego działania w imieniu spółki bez umocowania lub z przekroczeniem otrzymanego umocowania.

Wartość ta jest ustalana w drodze porozumienia wszystkich wspólników spółki komandytowej na etapie tworzenia jej umowy. Musi ona być obowiązkowo wskazana w umowie spółki. Jest również ujawniana w ogólnodostępnym wypisie spółki z rejestru przedsiębiorców KRS.

Suma komandytowa może być  dla poszczególnych komandytariuszy ustalona na różnym poziomie. Komandytariusze spółki odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie do wysokości przypisanej do nich sumy komandytowe.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki jaką ponosi komandytariusz z tytułu określonej dla niego sumy komandytowej jest zmniejszana o wysokość wkładu jaki wniósł on do spółki. Oznacza to, że w przypadku gdy komandytariusz wniósł do spółki wkład większy lub równy sumie komandytowej nie ponosi on dalszej odpowiedzialności za zobowiązania tej spółki.

Odpowiedzialność wspólników spółki komandytowej (zarówno komplementariusza, jak i komandytariusza) jest odpowiedzialnością solidarną. Oznacza to, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich wspólników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z nich z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek ze wspólników zwalnia pozostałych. Z zasady odpowiedzialności solidarnej wynika możliwość skorzystania przez wspólnika z regresu, np. wspólnik, od którego wierzyciel wyegzekwował całość zadłużenia może wystąpić z roszczeniem do pozostałych wspólników.

Komplementariusz odpowiada w sposób nieograniczony.

Komandytariusz odpowiada do wysokości sumy komandytowej (szczegóły). W określonych wypadkach jego odpowiedzialność może ulec rozszerzeniu. Więcej informacji na ten temat można znaleźć tutaj.