Dlaczego ataki ransomware stanowią jedno z największych zagrożeń dla kancelarii i spółek?

Czy wiesz, że pojedynczy atak ransomware może jednocześnie doprowadzić do utraty dostępu do dokumentów, naruszenia przepisów RODO oraz ujawnienia poufnych informacji biznesowych? Dla kancelarii prawnych i spółek konsekwencje takiego incydentu bywają szczególnie dotkliwe, ponieważ każdego dnia przetwarzają dane osobowe, dokumentację korporacyjną, informacje finansowe, umowy handlowe, pełnomocnictwa, akta spraw, dane pracowników oraz materiały objęte tajemnicą zawodową. Cyberprzestępcy doskonale zdają sobie sprawę z wartości takich zasobów.

Coraz częściej wykorzystują model określany jako double extortion, czyli podwójne wymuszenie. Najpierw uzyskują nieautoryzowany dostęp do systemów i kopiują pliki, a następnie szyfrują dane oraz żądają okupu nie tylko za ich odszyfrowanie, lecz również za niepublikowanie skradzionych dokumentów. Nawet odzyskanie dostępu do plików nie eliminuje zagrożenia, ponieważ kopie danych mogą nadal pozostawać w rękach sprawców. Jeżeli prowadzisz gotowe spółki z historią, powinieneś uwzględnić, że dokumentacja rejestrowa, dane wspólników, informacje o beneficjentach rzeczywistych czy dokumenty korporacyjne należą do informacji szczególnie atrakcyjnych dla cyberprzestępców.

Jakie obowiązki wynikające z art. 32 RODO musisz spełnić, aby właściwie chronić dane?

Rozporządzenie RODO nie wymaga wdrożenia jednego, z góry określonego zestawu zabezpieczeń. Art. 32 nakłada natomiast obowiązek zastosowania środków technicznych i organizacyjnych odpowiednich do poziomu ryzyka, jakie wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych. Oznacza to konieczność przeanalizowania rodzaju przetwarzanych informacji, liczby osób, których dane znajdują się w systemach, możliwych skutków naruszenia oraz podatności wykorzystywanej infrastruktury informatycznej. Administrator danych powinien zadbać między innymi o szyfrowanie danych, kontrolę dostępu do systemów, uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA), regularne aktualizacje oprogramowania, tworzenie kopii zapasowych oraz okresowe testowanie skuteczności wdrożonych zabezpieczeń.

RODO wskazuje również na obowiązek zapewnienia poufności, integralności, dostępności i odporności systemów przetwarzania danych, a także możliwości szybkiego odtworzenia danych po incydencie bezpieczeństwa. Jeżeli prowadzisz gotowe spółki z historią, analiza ryzyka powinna obejmować również bezpieczeństwo dokumentacji korporacyjnej, repozytoriów elektronicznych, poczty służbowej oraz systemów wykorzystywanych podczas obsługi klientów.

Jakie działania należy podjąć natychmiast po wykryciu ataku ransomware?

Pierwsze godziny po wykryciu incydentu mają ogromne znaczenie dla ograniczenia skali szkód oraz prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z RODO. Wiele organizacji popełnia błąd, koncentrując się wyłącznie na przywróceniu działania systemów, pomijając zabezpieczenie materiału dowodowego i analizę naruszenia ochrony danych osobowych.

CERT Polska rekomenduje, aby po wykryciu ransomware jak najszybciej odizolować zainfekowane urządzenia od sieci, zachować zaszyfrowane pliki oraz notatkę z żądaniem okupu, ponieważ materiały te mogą pomóc specjalistom podczas identyfikacji rodzaju złośliwego oprogramowania. Jeżeli prowadzisz gotowe spółki z historią, równolegle powinieneś zabezpieczyć dokumentację klientów oraz ustalić, czy atak objął wyłącznie szyfrowanie danych, czy również ich wcześniejsze skopiowanie przez sprawców. Nie warto podejmować pochopnych prób przywracania systemów, dopóki nie zostanie ustalona skala incydentu.

Najważniejsze czynności obejmują:

• odłączenie zainfekowanych urządzeń od sieci lokalnej i Internetu,

• zabezpieczenie logów systemowych, zaszyfrowanych plików oraz komunikatu z żądaniem okupu,

• sprawdzenie, czy istnieją aktualne kopie zapasowe i czy nie zostały również zaszyfrowane,

• ustalenie, czy doszło do wycieku danych osobowych lub dokumentów firmowych,

• zgłoszenie incydentu do CSIRT NASK, zgodnie z rekomendacjami CERT Polska,

• rozpoczęcie dokumentowania wszystkich działań podejmowanych od momentu wykrycia incydentu,

• przeprowadzenie analizy, czy naruszenie wymaga zgłoszenia Prezesowi UODO oraz poinformowania osób, których dane dotyczą.

Każda z tych czynności zwiększa szanse na ograniczenie skutków incydentu oraz ułatwia wykazanie, że administrator danych zachował należytą staranność podczas reagowania na zagrożenie.

Kiedy atak ransomware trzeba zgłosić do Prezesa UODO i poinformować osoby, których dane dotyczą?

Nie każdy incydent informatyczny wymaga zgłoszenia organowi nadzorczemu, jednak każdy przypadek ransomware powinien zostać szczegółowo przeanalizowany pod kątem przepisów RODO. Zgodnie z art. 33 RODO, jeżeli naruszenie ochrony danych osobowych może powodować ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych, administrator ma obowiązek zgłoszenia incydentu Prezesowi UODO bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 72 godzin od momentu jego stwierdzenia. Nie musisz znać wszystkich szczegółów technicznych ataku w chwili wysyłania zgłoszenia. Rozporządzenie dopuszcza przekazywanie kolejnych informacji po zakończeniu analizy incydentu. Znacznie ważniejsze jest udokumentowanie momentu wykrycia naruszenia, zakresu podjętych działań oraz sposobu oceny ryzyka.

Jeżeli Twoja działalność obejmuje gotowe spółki z historią, analiza powinna uwzględniać między innymi dokumenty rejestrowe, dane wspólników, członków zarządu, beneficjentów rzeczywistych, pełnomocnictwa oraz dokumentację transakcyjną. Brak dostępu do danych, ich zaszyfrowanie, a także nieuprawnione skopiowanie dokumentów mogą stanowić naruszenie ochrony danych osobowych. Jeżeli ocena wykaże wysokie ryzyko dla osób, których dane dotyczą, zastosowanie znajduje również art. 34 RODO, nakładający obowiązek przekazania im jasnej informacji o incydencie, jego możliwych konsekwencjach oraz działaniach ograniczających ryzyko wykorzystania danych przez osoby nieuprawnione.

AI w energetyce i cyberbezpieczeństwie – Inwestycje Google w Polsce jako fundament transformacji energetycznej i cyfrowej

W lutym 2025 roku premier Donald Tusk ogłosił podpisanie strategicznego memorandum z Sundarem Pichai, prezesem Google i Alphabet. Porozumienie obejmuje szereg działań związanych z rozwojem sztucznej inteligencji w sektorach kluczowych dla bezpieczeństwa państwa – w tym w energetyce i cyberbezpieczeństwie. Temat cyberbezpieczeństwa omawiany podczas rozmów Donalda Tuska z przedstawicielami Google odgrywał szczególnie istotną rolę ze względu na rosnące zagrożenia dla infrastruktury cyfrowej i konieczność wzmacniania zdolności obronnych państwa.

Google zadeklarowało zwiększenie inwestycji w Polsce, w tym rozwój infrastruktury chmurowej oraz projektów badawczo-rozwojowych. Efektem współpracy ma być wdrożenie nowoczesnych rozwiązań AI do zarządzania infrastrukturą krytyczną, co wpisuje się w szerszą strategię uniezależnienia Polski od zagranicznych dostawców energii i zwiększenia odporności systemów cyfrowych.

AI w energetyce i cyberbezpieczeństwie – efektywność, predykcja i stabilność sieci

Wdrażanie sztucznej inteligencji w sektorze energetycznym oznacza przede wszystkim optymalizację zarządzania sieciami przesyłowymi, prognozowania zapotrzebowania oraz detekcji awarii i przeciążeń w czasie rzeczywistym. Technologie opracowywane przy wsparciu Google mają umożliwić przewidywanie szczytów energetycznych, automatyczne dostosowanie obciążeń sieci oraz ograniczanie strat przesyłowych. To kluczowe rozwiązania w kontekście rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii, których charakterystyka produkcji wymaga elastycznego i inteligentnego zarządzania. AI w energetyce w Polsce wspiera również rozwój narzędzi do zabezpieczania elektrowni i stacji przesyłowych przed atakami cybernetycznymi.

Cyberbezpieczeństwo państwa i gospodarki – przewidywanie, detekcja i automatyczna reakcja

Memorandum zakłada także ścisłą współpracę w obszarze cyberbezpieczeństwa, który pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań dla polskiej administracji, infrastruktury krytycznej i sektora prywatnego. Kwestie cyberbezpieczeństwa poruszane podczas spotkania Donalda Tuska z przedstawicielami Google dotyczyły m.in. potrzeby rozwoju zaawansowanych systemów detekcji zagrożeń, ochrony danych oraz wzmocnienia odporności instytucji publicznych na ataki cyfrowe.

Dzięki wykorzystaniu algorytmów sztucznej inteligencji opracowywanych przez Google Polska zyskuje dostęp do technologii umożliwiających analizę wzorców ataków, błyskawiczne wykrywanie incydentów oraz ich neutralizację w czasie rzeczywistym. AI pozwala również na modelowanie zagrożeń oraz prowadzenie symulacji scenariuszy kryzysowych, co wzmacnia fundamenty krajowej strategii odporności cyfrowej. Współpraca obejmuje dodatkowo budowę nowych centrów danych i rozwój infrastruktury chmurowej wykorzystywanej w projektach o znaczeniu publicznym.

AI w energetyce i cyberbezpieczeństwie – Szkolenie specjalistów i rozwój kompetencji jako element długofalowej strategii

Oprócz rozwiązań technologicznych Google zadeklarowało inwestycję 5 milionów dolarów w programy edukacyjne i szkoleniowe dla młodych Polaków oraz specjalistów IT. Celem jest wyposażenie przyszłych pracowników sektora publicznego i prywatnego w umiejętności z zakresu AI, data science i cyberbezpieczeństwa. Programy mają objąć około miliona osób w perspektywie kilku lat i stanowić fundament długofalowego rozwoju gospodarczego oraz cyfrowej suwerenności Polski.

Rozwój kompetencji technologicznych ma bezpośrednie znaczenie dla praktycznego wdrażania takich rozwiązań jak AI w energetyce w Polsce, gdzie coraz większe znaczenie zyskują systemy automatycznego zarządzania, predykcji i bezpieczeństwa operacyjnego. Edukacja cyfrowa i transfer know-how to integralna część współpracy z Google, wpisująca się w szerszy plan budowy nowoczesnego państwa zdolnego do samodzielnego reagowania na globalne wyzwania technologiczne.